زبانِ
فَنلاندی (به انگلیسی: Finnish language) (به فنلاندی: suomi، تلفظ:
سوئُمی) زبانی است که ۹۲ درصد فنلاندی‌ها و اقلیت‌های فنلاندی در بیرون از
فنلاند بدان سخن می‌گویند. همچنین این زبان زبان رسمی فنلاند و زبان رسمی
اقلیت‌های زبانی فنلاندی در سوئد و نروژ می‌باشد.
فنلاندی از خانواده
زبانهای فین‌واوگری و از دید گونه‌شناسی میان زبانهای صرفی و زبانهای
پیوندی جای می‌گیرد. در این زبان نام‌واژگان، صفت‌ها، ضمیرها، کارواژگان و
شمارگان وابسته به نقششان در جمله صرف‌شده و تغییر می‌پذیرند.
تاریخچه
چنین
پنداشته می‌شود که زبانهای بالتیک-فینی از دل زبان نیافینی- که آن هم از
زبانهای سامیک در ۱۵۰۰ تا ۱۰۰۰ (پیش از میلاد)
جداشده‌بود-بیرون‌آمده‌باشد. پنداشته می‌شود که زبان نیافینی سه گویش
داشته‌است:شمالی، جنوبی وخاوری. زبانهای بالتیک-فینی در سده ۱ (میلادی)
جداشدند ولی به اثرگذاری بر هم دنباله‌دادند. از این‌رو گویش‌های فنلاندی
خاوری از دید پیدایشی نیافینی خاوری با بسیاری از ویژگی‌های خاوری‌است و
گویش‌های فنلاندی جنوب غربی اثرهایی یکدست از استونیایی داراست.
شیوه
نوشتاری فنلندی نخستین بار به دست میکائل آگریکولا اسقف فنلاندی در سده ۱۶
آفریده شد. وی پایه نویسه خود را بر سوئدی، آلمانی و لاتین گذارد. درآینده
بسیاری دیگر نیز در نویسه فنلاندی بازنگری نمودند. در سده شانزدهم ادب
فنلاندی به کوشش کسانی چون پاوالی یوستن، اریک سورولاینن و یاکو فینو و
آگریکولا به کامیابی‌هایی دست‌یافت. در سده ۱۷ در فنلاند کتاب‌هایی به
زبانهای فنلاندی، نروژی، سوئدی، دانمارکی، استونیایی و آلمانی چاپ‌شد. با
این‌همه در این زبان هنوز کتاب‌های ارزشمند به لاتین نوشته می‌شد و
زبانهای فنلاندی و سوئدی کم‌ارج دانسته‌می‌شدند.
زبان فنلاندی دارای
بزرگ‌ترین دسته از همخوان‌های سایشی بوده که امروز بسیاری از آنها را از
دست داده‌است. برای نمونه آوای /ɣ/(غ) از میان رفته و برای نمونه واژه
parghutin به paruttiin دگرش یافته‌است.
امروزه بیش از ۳۰۰۰ نوع کاغذ مختلف، برای مصارف گوناگون، در بازار وجود دارد. ولی در صنعت کاغذسازی انواع کاغذ را به چهار گروه تقسیم می کنند:
الف) کاغذ و مقوای گرافیکی
ب) انواع مقوای بسته بندی
ج) کاغذهای بهداشتی
د) کاغذهای صنعتی برای مصارف الکترونیکی
مصرف کننده کاغذ نیز معمولاً انواع کاغذ را نسبت به مورد استفاده آن به انواع مختلف تقسیم ونام گذاری می کند : کاغذ تحریر، کاغذ روزنامه ، کاغذ بایپل ، مقوای جلد، کاغذ کتاب و کاغذ پاکت، بعضی از انواع کاغذهای معمولی می باشند. بطور کلی انواع کاغذهای مورد استفاده در صنعت چاپ به شرح زیر می باشند:
انواع کاغذ و مقوای مصرفی در چاپ:
کاغذ روزنامه ( Paper News Print):کاغذی ارزان قیمت که به شکل رول و ورق یافت می شود . قدرت جذب بالا داشته و معمولا برای چاپ روزنامه با ماشین افست و لترپرس استفاده می شود.
گرماژ معمول : 50 گرم
کاغذ تحریر ( Writing Paper): کاغذهایی که معمولا برای چاپ به روش افست و برای تهیه سربرگ از آنها استفاده می شود و برای نوشتن با خودکار مناسب است.
گرماژ معمول : از 70 تا 100 گرم
کاغذ گلاسه مات و براق ( Coated Paper & Board - Matt & Glossy): کاغذهای با پوشش براق یا مات که در چاپ های رنگی کیفیت خوبی می دهند. پوشش صاف و یکنواخت ای نوع کاغذ باعث شده تا گاهی به آن Surface Paper نیز اطلاق شود.
گرماژ معمول: از 90 تا 300 گرمی
کاغذ خود کپی ( Carbonless Paper): کاغذی با پوشش شیمیایی که شبیه به کاربن عمل می کند و یک کپی از نوشته های دست نویس را روی صفحه بعدی انتقال می دهد. این نوع کاغذ به نام NCR نیز معروف است. گرماژ معمول: از 40 تا 240 گرمی
کاغذ انجیلی Bible Paper:کاغذی بسیار نازک که معمولا برای چاپ کتاب های قطور و ارزشمند استفاده می شود. این نوع کاغد به دلیل استفاده در چاپ انجیل به کاغذ انجیلی و چاپ کاتالوگ همچنین کاغذ هندی India Paper نیز معروف است.
زبان هاکا یکی از زیرمجموعه‌های اصلی زبان چینی یا یکی از گونه‌های چینی است که مردمان هاکا در جنوب چین، تایوان و در سراسر جوامع دور از وطن در آسیای شرقی، آسیای جنوب شرقی و دیگر نقاط جهان به آن سخن می‌گویند.
از آنجایی که نواحی متعلق به گویشوران زبان هاکا به صورت بسته و بدون ارتباط با دیگر بخش‌های محلی بوده است، زبان‌گونه‌ها و گویش‌های گوناگونی از آن در مناطق مختلف بوجود آمده است؛ مانند گویش‌های مربوط به استان‌های گوانگ‌دونگ، فوجیان، جیانگشی، سیچوآن، هونان و گوئیژو علاوه بر این‌ها، جزیرهٔ هاینان، مالزی، هنگ کنگ، سنگاپور و تایوان را نیز باید به این فهرست افزود. زبان هاکا دارای ارتباط متقابل با زبانهای ماندارین، گویش وو، مین نان یا دیگر شاخه‌های چینی نیست و بیشتر به زبان چینی گن مربوط است تا حدی که گاهی از گوناگونی‌های زبان گن دانسته می‌شود.
زبان طوارقی زبان اهالی بربر در شمال غرب آفریقا است که حدود یک میلیون و دویست هزار تن از بربرهای طوارق بدان سخن می‌گویند. این زبان که از گروه زبانهای آفریقایی-آسیایی رسم‌الخط این زبان شبیه الفبای عربی است با اندکی تغییر به نحوی که برای زبان طوارقی مناسب باشد.
این زبان در کشورهای مالی، نیجر، بورکینافاسو، الجزایر و لیبی رایج است. با وجود اینکه در بسیاری از کشورها مانند مالی و بورکینافاسو و نیجر الفبای لاتین رایج است اما این زبان را بیشتر با خط عربی و با واژگان قرضی بسیاری از همین زبان می‌نویسند. الفبای دیگری که خاص این زبان است الفبای تیفیناغ است که خطی بربری به شمار می‌آید.
ماندارین (Beifanghua یا Guanhua) یک گروه از زبانهای چینی مرتبط با هم است که در قسمت‌های شمالی و جنوب غربی چین صحبت می‌شوند.
گروه زبانهای ماندارین شامل گروهی از زبانها می‌شود که گاهی اوقات مشابهت زیادی با هم ندارند و کمتر توسط صحبت کنندگان دیگر قابل فهم می‌باشند. این دسته بندی بر اساس معیارهای زبانشناسی بوده و خارج از محیط‌های دانشگاهی کاربرد ندارد ولی در زندگی روزمره، از کلمه ماندارین برای اشاره به زبان چینی استاندارد استفاده می‌شود.
کاربردهای عبارت ماندرین
از نام ماندارین علاوه بر اشاره به مجموعه این زبانها، برای نامیدن زبانی مشخص به نام ماندارین استاندارد نیز استفاده می‌شود. این زبان بیش از هر زبانی برروی کره زمین صحبت می‌شود.
در زبان انگلیسی، کلمه ماندارین به دو مفهوم اشاره می‌کند:
به ماندارین استاندارد یا چینی استاندارد (Putonghua/Guoyu)، که بر پایه لهجه پکنی (لهجه‌ای که در پکن صحبت می‌شود) بنا شده‌است. ماندارین استاندارد به‌عنوان زبان رسمی جمهوری خلق چین و زبان رسمی جمهوری چین (تایوان) و یکی از زبانهای رسمی سنگاپور مورد استفاده قرار می‌گیرد. این زبان یکی از ۶ زبان رسمی سازمان ملل می‌باشد.
به تمام گویش‌هایی که در شمال و جنوب غربی چین صحبت می‌شوند و همگی از نظر زبانشناسی ماندارین نامیده می‌شوند.