زبان هاکا یکی از زیرمجموعههای اصلی زبان چینی یا یکی از گونههای چینی است که مردمان هاکا در جنوب چین، تایوان و در سراسر جوامع دور از وطن در آسیای شرقی، آسیای جنوب شرقی و دیگر نقاط جهان به آن سخن میگویند.
از آنجایی که نواحی متعلق به گویشوران زبان هاکا به صورت بسته و بدون ارتباط با دیگر بخشهای محلی بوده است، زبانگونهها و گویشهای گوناگونی از آن در مناطق مختلف بوجود آمده است؛ مانند گویشهای مربوط به استانهای گوانگدونگ، فوجیان، جیانگشی، سیچوآن، هونان و گوئیژو علاوه بر اینها، جزیرهٔ هاینان، مالزی، هنگ کنگ، سنگاپور و تایوان را نیز باید به این فهرست افزود. زبان هاکا دارای ارتباط متقابل با زبانهای ماندارین، گویش وو، مین نان یا دیگر شاخههای چینی نیست و بیشتر به زبان چینی گن مربوط است تا حدی که گاهی از گوناگونیهای زبان گن دانسته میشود.
زبان طوارقی زبان اهالی بربر در شمال غرب آفریقا است که حدود یک میلیون و دویست هزار تن از بربرهای طوارق بدان سخن میگویند. این زبان که از گروه زبانهای آفریقایی-آسیایی رسمالخط این زبان شبیه الفبای عربی است با اندکی تغییر به نحوی که برای زبان طوارقی مناسب باشد.
این زبان در کشورهای مالی، نیجر، بورکینافاسو، الجزایر و لیبی رایج است. با وجود اینکه در بسیاری از کشورها مانند مالی و بورکینافاسو و نیجر الفبای لاتین رایج است اما این زبان را بیشتر با خط عربی و با واژگان قرضی بسیاری از همین زبان مینویسند. الفبای دیگری که خاص این زبان است الفبای تیفیناغ است که خطی بربری به شمار میآید.
ماندارین (Beifanghua یا Guanhua) یک گروه از زبانهای چینی مرتبط با هم است که در قسمتهای شمالی و جنوب غربی چین صحبت میشوند.
گروه زبانهای ماندارین شامل گروهی از زبانها میشود که گاهی اوقات مشابهت زیادی با هم ندارند و کمتر توسط صحبت کنندگان دیگر قابل فهم میباشند. این دسته بندی بر اساس معیارهای زبانشناسی بوده و خارج از محیطهای دانشگاهی کاربرد ندارد ولی در زندگی روزمره، از کلمه ماندارین برای اشاره به زبان چینی استاندارد استفاده میشود.
کاربردهای عبارت ماندرین
از نام ماندارین علاوه بر اشاره به مجموعه این زبانها، برای نامیدن زبانی مشخص به نام ماندارین استاندارد نیز استفاده میشود. این زبان بیش از هر زبانی برروی کره زمین صحبت میشود.
در زبان انگلیسی، کلمه ماندارین به دو مفهوم اشاره میکند:
به ماندارین استاندارد یا چینی استاندارد (Putonghua/Guoyu)، که بر پایه لهجه پکنی (لهجهای که در پکن صحبت میشود) بنا شدهاست. ماندارین استاندارد بهعنوان زبان رسمی جمهوری خلق چین و زبان رسمی جمهوری چین (تایوان) و یکی از زبانهای رسمی سنگاپور مورد استفاده قرار میگیرد. این زبان یکی از ۶ زبان رسمی سازمان ملل میباشد.
به تمام گویشهایی که در شمال و جنوب غربی چین صحبت میشوند و همگی از نظر زبانشناسی ماندارین نامیده میشوند.
نام گونهای از زبانهای ترکی است که ترکهای خراسان بدان سخن میگویند. این زبان بیشتر در استان خراسان شمالی صحبت میشود ولی در استانهای خراسان رضوی و گلستان هم گویشور دارد. همه کسانی که به زبان ترکی خراسانی سخن میگویند به زبان فارسی نیز مسلط هستند.
محدوده جغرافیایی
ترکی خراسانی معمولاً در بجنورد و شیروان و بام و صفی آباد از استان خراسان شمالی و برخی نیز در قوچان و درگز و جغتای و جوین از استان خراسان رضوی و همچنین در استان گلستان نیز سخن گفته میشود.
لهجهها
زبان ترکی خراسانی به چندین لهجه گوناگون گویش میشود بگونهای که بسیاری از روستاهای ترکنشین خراسان، لهجه و گویش ویژه خود را دارند ولی مهمترین آنها عبارتند از: لهجه بجنوردی، بغایری ، بیات ، جغتایی لهجه قوچانی و لهجه شیروانی. تفاوت برخی لهجهها بقدری است که بسیاری به سختی سخن یکدیگر را میفهمند.
ردهبندی
ترکی خراسانی به خانواده زبانهای اوغوز تعلق دارد؛ این گروه همچنین زبانهای ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی، زبان گاگاوز، زبان ترکمنی و زبان سالار را دربر میگیرد. ترکی آذربایجانی نزدیکترین زبان به ترکی خراسانی است.
ترکی استانبولی (به ترکی استانبولی: Türkçe و یا Türkiye Türkçesi)